MAT.7.1.2 · Sayılar ve Nicelikler

Gerçek yaşam durumlarında rasyonel sayıların ondalık gösterimlerini bölme yaparak bulur; her rasyonel sayının sonlu ya da devirli bir ondalık gösterimi olduğunu açıklar ve ondalık gösterimleri rasyonel sayıya çevirir.

Bilmen gerekenler

  • Bir kesri ondalık gösterime çevirmek için pay paydaya bölünür: 3/5 = 3 ÷ 5 = 0,6. Bölme bir yerde biterse ondalık gösterim sonludur (0,6 gibi). Bölmede kalanlar tekrar etmeye başlarsa aynı rakam ya da rakam grubu sonsuza kadar tekrar eder; bu devirli ondalık gösterimdir.
  • Bu sitede devreden kısım parantez içinde yazılır (parantez içindeki rakam ya da rakam grubu sürekli tekrar eder): 0,777… = 0,(7); 0,1252525… = 0,1(25). Ders kitabında aynı şey devreden rakamların üstüne çizgi çekilerek gösterilir.
  • Devirli ondalık gösterim de kesre çevrilebilir: 1/9 = 0,(1) olduğundan 0,(7) = 7/9; 1/99 = 0,(01) olduğundan 0,(12) = 12/99 = 4/33. Sonuç, kesri bölerek kontrol edilir.
  • Kesir sadeleştirildikten sonra paydası 10, 100, 1000 gibi bir sayıya genişletilebiliyorsa (paydada 2 ve 5'ten başka asal çarpan yoksa) ondalık gösterim sonludur. Sonlu ondalık gösterim paydası 10, 100, 1000 olan kesre yazılıp sadeleştirilebilir: 0,35 = 35/100 = 7/20.

Çözümlü örnek

Bir manav 1/8 kg ve 2/9 kg'lık iki ürün tartıyor. Bu kütleleri ondalık gösterimle yaz ve sonlu mu devirli mi olduğunu belirt.

Çözümü göster
1 ÷ 8 = 0,125; bölme bittiği için sonludur (1/8 = 125/1000). 2 ÷ 9 = 0,222…; her adımda kalan 2 olduğu için 2 sürekli tekrar eder: 0,(2), devirlidir.

Sık yapılan hatalar

  • Sadeleştirmeden paydaya bakıp karar vermek: 3/6 kesrinin paydasında 3 var ama 3/6 = 1/2 = 0,5 sonludur.
  • Devreden kısmı yanlış belirlemek: 0,1666… için 0,(16) değil 0,1(6) yazılır; 1 tekrar etmez.
  • Bölmede virgülü ve sıfırları doğru yerleştirmemek (1/8'i 0,0125 ya da 0,125'i 0,25 yazmak).

Bu kazanımdan sorular

Cevapların yalnızca bu tarayıcıda saklanır

4 soru · yaklaşık 16 dakika

Süreli çözersen sayaç sıfıra inince deneme kendiliğinden biter; gerçek sınav gibi çalışırsın.