FB.5.1.3 · Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz
Ay'ın evrelerini temsil eden bilimsel model oluşturabilme.
Bilmen gerekenler
- Ay'ın her zaman Güneş'e bakan yarısı aydınlıktır. Ay, Dünya'nın etrafında dolanırken bu aydınlık yarının Dünya'dan görünen kısmı değişir; buna Ay'ın evreleri denir.
- Ana evreler sırasıyla yeni ay, ilk dördün, dolunay ve son dördündür. Aralarında hilal ve şişkin ay gibi ara evreler görülür.
- Yeni ayda Ay, Güneş ile Dünya'nın arasındadır ve Dünya'dan görülmez; dolunayda Dünya, Güneş ile Ay'ın arasındadır ve Ay'ın bize bakan yüzü tamamen aydınlıktır.
- Bir yeni aydan sonraki yeni aya kadar yaklaşık 29,5 gün geçer; ana evreler arasında yaklaşık 1 hafta vardır.
- Türkiye'den bakıldığında ilk dördünde Ay'ın sağ yarısı, son dördünde sol yarısı aydınlık görünür.
Çözümlü örnek
Lamba-top modelinde lamba Güneş'i, top Ay'ı, öğrencinin başı Dünya'yı temsil ediyor. Öğrenci topu tam lambaya doğru tuttuğunda topun kendisine bakan yüzü karanlık görünüyor. Öğrenci topu bu konumdan biraz yana kaydırırsa topu nasıl görür? Bu görünüm hangi ara evreye benzer?
Çözümü göster
Topun lambaya bakan aydınlık yarısının yalnızca ince bir kenarı öğrenciye dönük hâle gelir; öğrenci topun bir kenarında ince, yay biçiminde bir aydınlık bölüm görür. Bu görünüm hilal evresine benzer. Top yana doğru kaydırılmaya devam ettikçe aydınlık bölüm genişler.
Sık yapılan hatalar
- Ay'ın evrelerinin Dünya'nın gölgesi Ay'ın üzerine düştüğü için oluştuğunu sanmak (Dünya'nın gölgesi yalnızca Ay tutulmasında Ay'a düşer).
- Ay'ın Güneş ışığı alan yarısının değiştiğini düşünmek; aslında değişen, bu yarının bizden görünen kısmıdır.
- Evrelerin sırasını karıştırmak, ör. ilk dördünden sonra yeni ayın geldiğini söylemek.
Bu kazanımdan sorular
Cevapların yalnızca bu tarayıcıda saklanır3 soru · yaklaşık 12 dakika
Süreli çözersen sayaç sıfıra inince deneme kendiliğinden biter; gerçek sınav gibi çalışırsın.