FB.5.1.2 · Gökyüzündeki Komşularımız ve Biz
Ay'ın özellikleri, dönme ve dolanma hareketleri ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme.
Bilmen gerekenler
- Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur; kendi ışığı yoktur, Güneş'ten aldığı ışığı yansıttığı için parlak görünür.
- Ay'da atmosfer yok denecek kadar azdır. Bu yüzden rüzgâr ve yağmur olmaz, gökyüzü gündüz de siyah görünür, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı çok büyüktür.
- Ay'ın yüzeyinde göktaşı çarpmalarıyla oluşmuş çok sayıda krater vardır; aşınma olmadığı için bu izler çok uzun süre bozulmadan kalır.
- Ay kendi ekseni etrafında dönerken aynı zamanda Dünya'nın etrafında dolanır. Dönme ve dolanma süreleri eşittir (yaklaşık 27 gün); bu nedenle Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzünü görürüz.
- Ay'da yer çekimi Dünya'dakinin yaklaşık altıda biri kadardır.
Çözümlü örnek
Göktaşları hem Dünya'ya hem Ay'a düşer; ancak Ay'ın yüzeyinde Dünya'dakinden çok daha fazla krater görülür. Bunun iki nedenini yaz.
Çözümü göster
1) Dünya'da atmosfer, küçük göktaşlarının çoğunu yüzeye ulaşmadan sürtünmeyle yakar; Ay'da bu koruma yoktur. 2) Dünya'da rüzgâr, yağmur, akarsular ve canlılar zamanla kraterleri aşındırıp örter; Ay'da bunlar olmadığı için kraterler çok uzun süre bozulmadan kalır.
Sık yapılan hatalar
- "Ay hiç dönmez, çünkü hep aynı yüzünü görüyoruz." demek. Aslında Ay döner; dönme süresi dolanma süresine eşit olduğu için aynı yüzü görürüz.
- Ay'ın Dünya'dan görünmeyen yüzünü "hiç ışık almayan karanlık yüz" sanmak. O yüz de sırası gelince Güneş ışığı alır.
- Ay'daki kraterlerin rüzgâr ya da su ile oluştuğunu düşünmek.
Bu kazanımdan sorular
Cevapların yalnızca bu tarayıcıda saklanır4 soru · yaklaşık 16 dakika
Süreli çözersen sayaç sıfıra inince deneme kendiliğinden biter; gerçek sınav gibi çalışırsın.