TDE.10.1.2 · Sözün Ezgisi · Halk şiiri
Halk şiirinde koşma ve türkünün nazım biçimi, konu ve yapı özelliklerini metin üzerinden belirler.
Bu kazanım 12 Kasım 2026 Perşembe tarihli Türkiye geneli ortak sınavın kapsamında.
Bilmen gerekenler
- Koşma: genellikle 11'li hece ölçüsüyle (6+5 ya da 4+4+3 duraklı), dörtlüklerle yazılır; 3-5 dörtlük uzunluğundadır.
- Koşmada kafiye şeması çoğunlukla abab (ya da xaxa), cccb, dddb şeklindedir; son dörtlükte şairin mahlası geçer.
- Konusuna göre koşma: güzelleme (aşk, doğa), koçaklama (yiğitlik), taşlama (eleştiri), ağıt (ölüm).
- Türkü: ezgiyle söylenen, çoğunlukla anonim şiirdir; bent ve kavuştak (nakarat) bölümlerinden oluşur.
Çözümlü örnek
Bir halk şiirinin son dörtlüğünde şairin adı geçiyor, dizeler 11 heceli ve kafiye şeması abab cccb dddb. Bu şiirin nazım biçimini ve mahlas kullanımının hangi geleneğe ait olduğunu yaz.
Çözümü göster
11'li hece, abab cccb dddb kafiye düzeni ve son dörtlükte mahlas bulunması koşmanın özelliğidir. Mahlas kullanımı âşık tarzı halk şiiri geleneğine aittir.
Sık yapılan hatalar
- Koşmanın hece sayısını 7 ya da 8 sanmak; 7-8 heceli olanlar çoğunlukla mani ve semaidir.
- Türküdeki kavuştağı ayrı bir dörtlük gibi saymak.
- Mahlası her dörtlükte aramak; koşmada mahlas son dörtlüktedir.
Bu kazanımdan sorular
Cevapların yalnızca bu tarayıcıda saklanır3 soru · yaklaşık 12 dakika
Süreli çözersen sayaç sıfıra inince deneme kendiliğinden biter; gerçek sınav gibi çalışırsın.