TDE.10.1.1 · Sözün Ezgisi · Sözlü kültür
İslamiyet öncesi Türk şiirinin ve sözlü kültür ürünlerinin (koşuk, sagu, sav) özelliklerini metin üzerinden açıklar.
Bu kazanım 12 Kasım 2026 Perşembe tarihli Türkiye geneli ortak sınavın kapsamında.
Bilmen gerekenler
- Koşuk: sığır (av) törenlerinde ve şölenlerde söylenen; doğa, aşk ve kahramanlık konulu lirik şiir. Sagu: yuğ (cenaze) törenlerinde ölen kişinin ardından söylenen ağıt.
- Sav: atasözü karşılığıdır; kısa ve öğüt veren sözdür.
- Bu şiirler hece ölçüsüyle, dörtlüklerle kurulur; çoğunlukla yarım kafiye kullanılır. Koşukta kafiye düzeni genellikle aaab cccb biçimindedir.
- Şiirler ozan, kam, şaman gibi kişilerce kopuz eşliğinde söylenir; anonimdir ve sözlü olarak aktarılır.
Çözümlü örnek
Bir hükümdarın ölümünün ardından halkın duyduğu acıyı anlatan şiir hangi türe girer? Bu türün İslamiyet sonrası halk edebiyatındaki karşılığını yaz.
Çözümü göster
Ölen birinin ardından duyulan acıyı anlatan şiire sagu denir. Halk edebiyatındaki karşılığı ağıttır.
Sık yapılan hatalar
- Koşuk ile koşmayı karıştırmak: koşuk İslamiyet öncesi, koşma halk edebiyatı türüdür.
- Sagu ile savı karıştırmak: sagu ağıt, sav atasözüdür.
- Bu dönemde aruz ölçüsü kullanıldığını düşünmek; hece ölçüsü kullanılır.
Bu kazanımdan sorular
Cevapların yalnızca bu tarayıcıda saklanır2 soru · yaklaşık 10 dakika
Süreli çözersen sayaç sıfıra inince deneme kendiliğinden biter; gerçek sınav gibi çalışırsın.
