İki nicel değişken arasındaki ilişkiyi araştıran bir istatistiksel araştırma yürütür: soru kurar, veri toplamayı planlar, serpme diyagramı, bölgelere göre sayım oranı ve korelasyon katsayısıyla veriyi analiz eder, sonucu yorumlayıp karar verir.

Bilmen gerekenler

• Araştırma sorusu iki nicel (sayıyla ölçülen) değişken arasındaki ilişkiye odaklanmalıdır: "... ile ... arasında nasıl bir ilişki vardır?"
• Serpme diyagramında her birey bir noktadır (x, y). Noktalar sağa doğru yükseliyorsa pozitif, alçalıyorsa negatif ilişki vardır.
• Bölgelere göre sayım oranı: x ve y ortalamalarından çizilen iki doğru düzlemi dört bölgeye ayırır. I. ve III. bölgedeki noktalar pozitif yönü, II. ve IV. bölgedeki noktalar negatif yönü destekler. Oran = (I. ve III. bölgedeki nokta sayısı − II. ve IV. bölgedeki nokta sayısı) / toplam nokta sayısı. Değer −1 ile 1 arasındadır.
• Korelasyon katsayısı r de −1 ile 1 arasındadır; işareti yönü, mutlak değeri doğrusal ilişkinin gücünü gösterir. 1'e ya da −1'e yakın değerler güçlü, 0'a yakın değerler zayıf doğrusal ilişki demektir.
• Aykırı (diğerlerinden çok farklı) bir değer r'yi büyük ölçüde değiştirebilir; aykırı değerin nedeni araştırılmadan karar verilmemelidir.

Çözümlü örnek

Bir müzenin 6 şubesi için şehir merkezine uzaklık (x, km) ve günlük ziyaretçi sayısı (y, yüz kişi) verilmiştir: (1, 9), (2, 7), (3, 4), (4, 8), (5, 5), (6, 3). Bölgelere göre sayım oranını bulup yorumla.