Gölge oyunu ve mektup metinlerinde kelimelerin, söz oyunlarının ve karakterlerin konuşmalarının anlamını çıkarır; karakterleri konuşmalarından tanır, metnin ana düşüncesini ve iletişimle ilgili iletisini yorumlar.

Bilmen gerekenler

• Karagöz oyununda gülmece çoğunlukla yanlış anlamalardan ve söz oyunlarından doğar: Karagöz, Hacivat'ın kullandığı az bilinen bir kelimeyi sesçe benzeyen, kendi bildiği bir kelimeyle karıştırır.
• Karakterlerin kişilik özellikleri konuşmalarından (kelime seçimi, hitap biçimi, tepkileri) çıkarılır. Hacivat bilgiç, kurallara düşkün ve kibardır; Karagöz saf görünse de açık sözlü, pratik zekâlı ve hazırcevaptır.
• Hacivat okumuş, şehirli kesimin; Karagöz halkın gündelik konuşmasının temsilcisidir. Bütün farklılıklarına karşın birbirinden ayrılmayan iki dosttur.
• Mektupta yazarın amacı, duyguları ve ana düşüncesi; hitaplardan, anlatılan olaydan ve kapanış sözlerinden çıkarılır.
• Karagöz, yüzyıllardır özel günlerde oynatılan bir kültürel mirastır; 2009'da UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası listesine alınmıştır.

Çözümlü örnek

Bir gölge oyununda Hacivat "Bu meseleyi müzakere edelim." der, Karagöz "Müze mi? Ben müzeye gitmem, ayaklarım ağrır!" diye cevap verir. Karagöz'ün yanlış anlamasının nedenini ve bu yanlış anlamanın metne katkısını açıkla.