12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. Dönem 2. Yazılı · Senaryo 1

Question 1

Metin (hikâyeden bölüm)

Yağmur sabahtan beri ince ince yağıyordu. Kahvehanenin camları buğulanmış, içerideki konuşmalar bir uğultuya dönüşmüştü. Köşedeki masada oturan yaşlı balıkçı, ağlarını onarırken bir yandan da gençlere eski fırtınaları anlatıyordu. Gençlerden biri gülerek "Dede, artık hava durumunu telefondan öğreniyoruz." dedi. Yaşlı adam ağını bıraktı: "Telefon size rüzgârın hızını söyler ama denizin huyunu söylemez. Neden bu kadar acele ediyorsunuz." Gençler sustu. Balıkçının gözleri,

Accepted Answer

a) Mecaz anlamda; "huy" insana özgü bir özelliktir, burada denizin değişken, öngörülemeyen davranışını anlatmak için denize aktarılmıştır (kişileştirme).
b) Örnek: "Okulun bilgisayar ağına bağlanamadım." (bilişim terimi olarak "ağ")
c) Yağmurun hafif, sık ve sürekli yağması.
d) Noktalama: "Neden bu

Question 2

Aşağıdaki durumu kullanarak 180-220 kelimelik bir hikâye yaz:
"Otuz beş yıl çalıştığı postaneden emekli olan Sabri Bey, emekliliğinin ilk sabahında yine saat yedide uyanır ve yine eski iş yerinin önüne gider."

Hikâyende:
- olay örgüsü, kişi, zaman ve mekân unsurlarını oluştur,
- geriye dönüş, iç monolog, betimleme tekniklerinden en az ikisini kullan,
- hikâyene uygun bir başlık koy,
- yazım ve noktalama kurallarına uy.

Accepted Answer

Değerlendirmede tek bir doğru cevap yoktur. Örnek plan: Başlık "Son Mektup". Sabri Bey postanenin önünde durur (mekân betimlemesi); ilk iş gününü hatırlar (geriye dönüş); "Artık beni kimse beklemiyor." diye düşünür (iç monolog); postanede bir çocuğun ilk kez mektup göndermesine yardım eder ve kendin

Question 3

Metin (şiir · koşma)

Dağların ardında kalan köyümden
Her sabah içime bir bahar gelir
Ak saçlı anamın masallarından
Rüyama yaylada yağan kar gelir

Çeşmenin başında yosunlu taşı
Komşunun kızının gözünde yaşı
Bir yaşlı kavağın eğilmiş başı
Gözümde tüter de o diyar gelir

Derdiyar'ım der ki gurbet dar imiş
Bilmezdim, sılanın kadri var imiş
Her taşı, toprağı bana yâr imiş
Andıkça gözüme bir pınar gelir

a) Şiirin ölçüsünü ve duraklarını ilk dizeyi heceleyerek göster.
b) Birinci dörtlüğün 2. ve 4. d

Accepted Answer

a) 11'li hece ölçüsü, 6+5 duraklı: Dağ-la-rın ar-dın-da / ka-lan kö-yüm-den (6 + 5)
b) "bahar gelir / kar gelir": uyak "-ar" (tam uyak), redif "gelir".
c) Uyak düzeni: bbba (ya da cccb). "taşı / yaşı / başı": uyak "-aş" (tam uyak), redif "-ı" (iyelik eki).
d) Örnekler: Her dörtlüğün sonundaki "gelir

Question 4

Metin (şiir)

Ezan sesi düşer akşamın suyuna,
Halka halka büyür şehrin üstünde.
Annemin seccadesi küçük bir vatan,
Güller açar dualarının içinde.

Bir çınar ki kökü Malazgirt'te,
Dalları yarınlara uzanır;
Ben o dalda titreyen bir yaprağım,
Rüzgâr ne kadar esse de kopmam, bilirim.

a) "Ezan sesi düşer akşamın suyuna, / Halka halka büyür şehrin üstünde." dizelerindeki imgeyi açıkla.
b) "Annemin seccadesi küçük bir vatan" dizesindeki söz sanatını belirle ve anlama katkısını yaz.
c) İkinci dörtlükte

Accepted Answer

a) Ezan sesi suya düşen bir taş gibi düşünülmüş, sesin şehre yayılışı suda halka halka büyüyen dalgalar olarak görselleştirilmiştir; işitsel bir algı görsel bir imgeye dönüştürülmüştür.
b) Teşbih (benzetme; benzetme yönü ve edatı olmadığı için teşbih-i beliğ). Seccade, kutsallık, huzur ve aidiyet du

Question 5

Metin (şiir)

Bir mavi kuş uçtu gözlerimin kıyısından
Sabah tuzlu bir kelimeydi dudağında denizin
Sokaklar ellerimi tutup yürüdü
Ben bir saat kulesinde unuttum adımı
Aşk dediğin bir eylül yağmuru
İçinden geçen bütün trenlere ıslak

a) Bu şiirde İkinci Yeni şiir anlayışının hangi özelliklerinin görüldüğünü üç örnekle açıkla.
b) İkinci Yeni'nin, kendisinden önceki Garip akımına tepki olarak ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu şiiri Garip şiirinin dil ve imge anlayışıyla karşılaştır.
c) İkinci Yeni şi

Accepted Answer

a) Anlamın kapalı olması, imgelerin yoğunluğu ("Sabah tuzlu bir kelimeydi dudağında denizin"); alışılmamış kelime birleşimleri ve söz dizimi ("Aşk dediğin bir eylül yağmuru / İçinden geçen bütün trenlere ıslak"); ölçü ve uyakların kullanılmaması, bireyin iç dünyasına ve soyut olana yönelme ("Ben bir

Question 6

Metin (iki şiir)

I. şiir:
Boğaz'da bir akşam vakti,
Sular gümüş, gök lâcivert;
Bir kayıkla geçti mehtap,
Gönlümde kaldı tatlı dert.

II. şiir:
İstanbul, korna sesleri arasında
bir simitçinin bağırışı,
metrobüste ayakta uyuyan adamlar.
Boğaz mı? Görmedim;
önümdeki adamın sırtı vardı.

a) İki şiirin ortak konusunu yaz.
b) İki şiiri şairin konuya bakışı (duygu ve tutum) bakımından karşılaştır.
c) İki şiiri biçim (ölçü, uyak, dize yapısı) bakımından karşılaştır.
d) II. şiirdeki "Boğaz mı? Görmedim"

Accepted Answer

a) İstanbul (Boğaz).
b) I. şiirde İstanbul romantik, estetik ve nostaljik bir bakışla, güzellikleriyle anlatılır; şair hayranlık ve tatlı bir hüzün duyar. II. şiirde ise gerçekçi ve ironik bir bakış vardır; kalabalık, gürültü ve yorgunluk içindeki şehir anlatılır.
c) I. şiir 8'li hece ölçüsüyle yazı

12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. Dönem 2. Yazılı · Senaryo 1

6 soru · yaklaşık 40 dakika