5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı · OYSS Tarzı Deneme 2

Question 1

1969'dan sonra Ay'a giden astronotların yüzeyde bıraktığı ayak izlerinin bugün de büyük ölçüde bozulmadan durduğu düşünülmektedir. Astronotlar Ay'da yürürken Dünya'dakinden çok daha kolay zıplayabildiklerini de anlatmışlardır.

a) Ayak izlerinin Dünya'da kısa sürede kaybolup Ay'da çok uzun süre kalmasının nedenini, Ay'ın bir özelliğine dayanarak açıkla.
b) Astronotların Ay'da daha kolay zıplayabilmesinin nedeni nedir?
c) Ay'da gündüz bile gökyüzünün siyah görünmesi ve Ay'da büyük sıcaklık farkla

Accepted Answer

a) Ay'da atmosfer yok denecek kadar azdır; bu yüzden rüzgâr esmez, yağmur yağmaz, akarsu yoktur. İzleri silecek ya da aşındıracak bir etki olmadığından izler çok uzun süre kalır. Dünya'da ise rüzgâr, yağmur ve canlılar izleri kısa sürede bozar.
b) Ay'da yer çekimi Dünya'dakinden çok daha azdır (yakl

Question 2

Bir bilim dergisinde Ay ile ilgili şu bilgiler veriliyor:
- Ay'ın kendi ekseni etrafında bir kez dönmesi yaklaşık 27 gün sürer.
- Ay'ın Dünya'nın etrafında bir kez dolanması da yaklaşık 27 gün sürer.

a) Bu iki bilgiye dayanarak Dünya'dan Ay'ı izleyen biri ne gözlemler? Açıkla.
b) Bir öğrenci, "Ay kendi etrafında 27 gün yerine 1 günde dönseydi" diye bir durum düşünüyor. Bu durumda Dünya'dan Ay'a bakan biri neyi farklı gözlemlerdi?
c) Ay'ın yüzeyinde duran bir astronot için bir gündüz ile bir gec

Accepted Answer

a) Ay'ın dönme ve dolanma süreleri eşit olduğu için Dünya'dan Ay'ın her zaman aynı yüzü görülür.
b) Dönme süresi dolanma süresinden çok kısa olacağı için Ay Dünya'ya zamanla farklı yüzlerini gösterirdi; Dünya'dan Ay'ın farklı yüzleri (farklı kraterler, lekeler) görülürdü.
c) Ay kendi etrafındaki bir

Question 3

Kerem, Türkiye'den birkaç hafta boyunca Ay'ı gökyüzünde görebildiği saatlerde (bazen akşam, bazen sabaha karşı) gözlemleyip defterine çizmiş, ancak sayfaları karışmıştır. Çizimlerin açıklamaları şöyledir:

Çizim P: Ay'ın tamamı aydınlık, yuvarlak.
Çizim R: Ay'ın yalnızca sağ kenarında ince bir aydınlık yay var.
Çizim T: Ay'ın sağ yarısı aydınlık, sol yarısı karanlık.
Çizim U: Ay'ın sol yarısı aydınlık, sağ yarısı karanlık.

Kerem gözlemlerine bir yeni ay gecesinden hemen sonra başlamıştır.

a) Ç

Accepted Answer

a) R, T, P, U
b) P: dolunay; T: ilk dördün; U: son dördün
c) U çiziminden (son dördün) yaklaşık 1 hafta sonra yeni ay evresi yaşanır. Bu evrede Ay, Güneş ile Dünya'nın arasındadır; Ay'ın aydınlık yarısı Güneş'e dönüktür, Dünya'ya bakan yüzü karanlıktır. Bu yüzden Ay görülmez.

Question 4

Zeynep, gün batımında ufka yakın görünen Güneş ile bir dolunay gecesindeki Ay'ın gökyüzünde neredeyse aynı büyüklükte göründüğünü fark ediyor ve "Demek ki Güneş ile Ay gerçekte de aşağı yukarı aynı büyüklükte." diyor.

Bilgi notu: Güneş'in çapı Dünya'nın çapının yaklaşık 109 katı, Dünya'nın çapı ise Ay'ın çapının yaklaşık 3,7 katıdır.

a) Zeynep'in çıkarımı doğru mudur? Güneş ile Ay'ın gökyüzünde yakın büyüklükte görünmesinin nedenini açıkla.
b) Güneş, Dünya ve Ay'ı hacimleri küçükten büyüğe doğ

Accepted Answer

a) Doğru değildir. Güneş Ay'dan çok çok büyüktür; ancak Dünya'ya Ay'dan çok daha uzaktır. Uzaktaki cisimler daha küçük görünür; bu yüzden ikisi gökyüzünde yaklaşık aynı büyüklükte görünür.
b) Ay < Dünya < Güneş
c) 109 × 3,7 = 403,3; Güneş'in çapı Ay'ın çapının yaklaşık 400 katıdır.

Question 5

Bir oyun parkında şu olaylar gözleniyor:

1) Ali, salıncakta oturan kardeşini arkadan iterek sallanmaya başlatıyor.
2) Kaleci, hızla gelen topu elleriyle tutup durduruyor.
3) Ece, oyun hamurunu elleriyle sıkarak yassı bir şekle getiriyor.
4) Mert, oyuncak arabasını ipinden kendine doğru çekiyor.

a) Her olayda kuvvetin itme mi çekme mi olduğunu yaz.
b) Her olayda kuvvetin cisim üzerindeki etkisini (hareketi başlatma, durdurma, şekil değiştirme gibi) yaz.
c) Kuvvetin büyüklüğü hangi araçla ölçülü

Accepted Answer

a) 1) İtme  2) İtme  3) İtme (sıkma)  4) Çekme
b) 1) Duran salıncağı harekete geçirir.
2) Hareket eden topu durdurur.
3) Hamurun şeklini değiştirir.
4) Arabayı harekete geçirir ya da hareket yönünü kendine doğru değiştirir.
c) Dinamometre ile ölçülür; birimi newton (N)'dur.

Question 6

Bir öğrenci, bir dinamometrenin yayına farklı büyüklükte kuvvetler uygulayıp yayın uzamasını ölçmüş ve aşağıdaki tabloyu oluşturmuştur.

Uygulanan kuvvet (N): 0 | 5 | 10 | 15
Yayın uzaması (cm): 0 | 2 | 4 | 6

a) Tablodaki verilere göre uygulanan kuvvet ile yayın uzaması arasında nasıl bir ilişki vardır?
b) Bu dinamometreye bir cisim asıldığında yay 3 cm uzuyor. Cismin dinamometreye uyguladığı kuvvet kaç N'dir? Nasıl bulduğunu göster.
c) Bu dinamometre en fazla 20 N ölçebilmektedir. Bir öğrenci,

Accepted Answer

a) Uygulanan kuvvet arttıkça yayın uzaması da artar; kuvvet 5 N arttıkça yay 2 cm daha uzar (kuvvet iki katına çıkınca uzama da iki katına çıkar).
b) 2 cm uzama 5 N'ye karşılık gelir; 1 cm uzama 5 ÷ 2 = 2,5 N'dir. 3 cm için 3 × 2,5 = 7,5 N.
c) Valizin gerektirdiği kuvvet, dinamometrenin ölçebileceği

5. Sınıf Fen Bilimleri 1. Dönem 1. Yazılı · OYSS Tarzı Deneme 2

6 soru · yaklaşık 40 dakika