10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. Dönem 1. Yazılı · Ortak Sınav Benzeri 3

Question 1

1. Metin
Surların dibinde bekleyen gemiler, bir gece ansızın kanatlanıp tepeleri aştı sanki. Sabah olduğunda Haliç'in suları, karadan yürüyen bu gemileri hayretle seyrediyordu. Şehrin kuleleri bile genç padişahın kararlılığı karşısında başını eğmişti.

2. Metin
Osmanlı Padişahı II. Mehmet, İstanbul kuşatması sırasında Haliç'in girişi zincirle kapatılınca gemilerin bir bölümünü karadan yürüterek Haliç'e indirtti. Kuşatma 29 Mayıs 1453'te şehrin alınmasıyla sona erdi.

Bir öğrenci, İstanbul'un fet

Accepted Answer

Tercih doğru değildir: 1. metin edebî metindir; olayı öznel, sanatlı (kişileştirme, abartma) ve hayal gücüne dayalı biçimde yeniden yorumlar, kesin bilgi (tarih, kişi) vermez. Bilgi için nesnel ve belgeye dayalı 2. metin (tarihî metin) kullanılmalıdır.

Question 2

Nevin, mektubu üçüncü kez katlayıp zarfa koydu. Göndersem mi acaba? Yıllardır tek kelime etmedik. Belki adresi bile değişmiştir… Ya okuyup da cevap vermezse? Hayır, hayır; en azından ben üzerime düşeni yapmış olurum. Annem hep “Küslük kimseye yakışmaz.” derdi. Peki ya ilk adımı o atsaydı daha doğru olmaz mıydı? Pencereden postaneye giden yokuşa baktı.

Bu parçada ağırlıklı olarak kullanılan anlatım tekniğini belirleyiniz ve bu tekniğin parçaya kattığı işlevi yazınız.

Accepted Answer

İç monolog (iç konuşma). İşlevi: kahramanın zihninden geçen düşünceleri, kararsızlığını ve duygularını doğrudan, araya anlatıcı girmeden yansıtır; okuru kahramanın iç dünyasına yaklaştırır.

Question 3

Kış gecelerinde Ayşe Nine, torunlarını sobanın başına toplar, hep aynı hikâyeyi anlatırdı: “Bir zamanlar atalarımız dört yanı dağlarla çevrili Ergenekon'da yıllarca kaldılar. Sonunda bir demirci dağı eritip yol açtı, önlerine düşen bir bozkurt da onlara yolu gösterdi.” Torunlar her seferinde gözlerini kocaman açarak dinler, hikâye bitince Ayşe Nine'ye bir kez daha anlatması için yalvarırlardı. Ayşe Nine de “Kökünü bilmeyen, yolunu bulamaz.” derdi.

Bu parçadaki mitolojik ögelerden birini ve mill

Accepted Answer

Mitolojik öge: Ergenekon'dan çıkış, yol gösteren bozkurt, dağın eritilmesi. Değer: geçmişe/köklere bağlılık, kültürün sözlü olarak aktarılması (millî); büyüklerin torunlarla ilgilenmesi, aile bağı (evrensel).

Question 4

Sonuçlar panoya asıldığında Elif kalabalığın arasından güçlükle sıyrılıp listeye baktı. Adını ilk sırada görünce ağzı kulaklarına vardı. Koşarak bahçeye çıktı, telefonunu titreyen elleriyle zor tutarak annesini aradı.

a) Bu parçada geçen “ağzı kulaklarına varmak” deyiminin anlamını bağlamdan hareketle yazınız.
b) Bu deyimin parçada Elif'in hangi ruh hâlini yansıttığını belirterek deyimi aynı anlamda kullandığınız bir cümle kurunuz.

Accepted Answer

a) Çok sevinmek, sevincinden yüzü gülmek. b) Elif'in büyük sevincini/mutluluğunu yansıtır. Örnek: Dedesinin hediyesini görünce küçük Efe'nin ağzı kulaklarına vardı.

Question 5

Zeynep, konservatuvarın yetenek sınavını kazandığını öğrendiğinde sevinçten havalara uçmuştu. Ama sevinci uzun sürmedi. Babası Hasan Usta, otuz yıllık fırınını tek başına çeviremeyecek kadar yorgundu; ağabeyi ise askerdeydi. Akşam yemeğinde babası, “Kızım, sen gidersen fırın kapanır.” dedi ve başını önüne eğdi. Zeynep bir yanda yıllardır hayalini kurduğu kemanı, bir yanda babasının yorgun ellerini düşünüyordu.

a) Bu parçadaki çatışmayı belirleyiniz.
b) Hikâyeyi bu çatışmayı çözüme kavuşturacak

Accepted Answer

a) Zeynep'in iç çatışması: müzik eğitimi hayali ile babasına ve aile işine karşı sorumluluğu arasında kalması (Zeynep ile babasının beklentileri arasındaki çatışma). b) Açık uçlu: fırına çırak alınması, Zeynep'in hafta sonları yardım etmesi, ağabeyin dönüşü vb. tutarlı bir çözüm.

Question 6

Yaz tatilinin son akşamıydı. Sahil kasabasındaki pansiyonların çoğu kepenklerini indirmiş, kumsaldaki şezlonglar üst üste istiflenmişti. Güneş, denizin üzerinde soluk bir turuncuya dönüşürken Deniz iskelenin ucunda oturuyor, üç ay boyunca her gün birlikte yüzdüğü arkadaşlarının boş bıraktığı yerlere bakıyordu. Yarın sabah erkenden şehre dönecekti. Cebindeki deniz kabuğunu avucunda sıktı.

Bu parçadaki olay örgüsü, zaman ve mekân unsurları düşünüldüğünde Deniz'in nasıl bir ruh hâline sahip olması

Accepted Answer

Hüzünlü, buruk, özlem dolu bir ruh hâli; çünkü tatil bitmiş, arkadaşları gitmiştir ve ertesi gün şehre dönecektir; tatilin son akşamı, gün batımı ve boşalmış sahil kasabası ayrılık ve bitiş duygusunu güçlendirir.

Question 7

Büyük şehirlerin merkezlerine özel araç girişi tamamen yasaklanmalıdır. Sabah ve akşam saatlerinde yaşanan trafik sıkışıklığı, insanların günde saatlerini yollarda geçirmesine yol açıyor. Egzoz gazları havayı kirletiyor, korna sesleri ise şehirde yaşamayı yorucu hâle getiriyor. Özel araçlar şehir merkezinden çıkarılırsa sokaklar yayalara ve bisikletlilere kalır, toplu taşıma da daha hızlı işler.

a) Bu parçada savunulan düşünceyi ve bu düşüncenin karşıtını yazınız.
b) Karşıt düşünceyi savunacak

Accepted Answer

a) Savunulan: Şehir merkezlerine özel araç girişi tamamen yasaklanmalıdır. Karşıt: Özel araç girişi tamamen yasaklanmamalı, düzenlenerek sınırlandırılmalıdır. b) Açık uçlu: yaşlı ve engelli bireylerin ulaşımı, esnafın mal taşıması, acil durumlar, toplu taşımanın her yere ulaşamaması gibi gerekçelerl

Question 8

Kütüphaneye girer girmez kitap okumanın tadını yeniden hatırladı. Raflar arasında dolaşan yaşlı bir adam, aradığı kitabı bulamayınca görevliye seslendi. Görevli, gülümseyerek adamın yanına geldi.

Bu parçadan bir isim-fiil, bir sıfat-fiil ve bir zarf-fiil bulup yazınız.

Accepted Answer

İsim-fiil: okumanın Sıfat-fiil: dolaşan, aradığı Zarf-fiil: girer girmez, bulamayınca, gülümseyerek

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. Dönem 1. Yazılı · Ortak Sınav Benzeri 3

8 soru · yaklaşık 40 dakika