8. Sınıf Fen Bilimleri · 1. Dönem 2. Yazılı · Senaryo 1

Question 1

Bir hücre bölünmeye hazırlanırken çekirdeğindeki DNA'yı eşlemektedir.

a) DNA'nın eşlenmesi hücre bölünmesinden önce mi, sonra mı gerçekleşir? Eşlenme olmadan hücre bölünseydi oluşan yeni hücreler için nasıl bir sorun ortaya çıkardı?
b) Eşlenmenin başında DNA'nın iki zinciri nasıl ayrılır? Bir benzetmeyle açıkla.
c) Eşlenme sırasında yeni zincirleri oluşturmak için gereken nükleotidler nereden sağlanır?
d) Eşlenme sırasında bir hata oluşur ve bir nükleotidin karşısına yanlış nükleotid gelirse ne

Accepted Answer

a) Bölünmeden önce. Eşlenme olmasaydı yeni hücrelere yeterli ve eksiksiz kalıtım maddesi aktarılamaz; hücreler eksik genetik bilgi alırdı.
b) Organik bazlar arasındaki bağlar koparak iki zincir fermuar gibi birbirinden ayrılır.
c) Hücrede serbest hâlde bulunan nükleotidlerden sağlanır.
d) DNA'daki g

Question 2

Bezelyelerde meyve (bakla) rengi için yeşil bakla geni (Y), sarı bakla geninden (y) baskındır. Bir araştırmacı heterozigot yeşil baklalı bir bezelye ile sarı baklalı bir bezelyeyi çaprazlıyor ve 240 yavru bitki elde ediyor.

a) Ebeveynlerin genotiplerini yaz ve çaprazlamayı çaprazlama tablosu (Punnett karesi) ile göster.
b) Yavrularda beklenen genotip oranını ve fenotip oranını yaz.
c) 240 yavrudan yaklaşık kaç tanesinin sarı baklalı olması beklenir?
d) Yavrular arasında homozigot yeşil baklalı

Accepted Answer

a) Ebeveynler: Yy × yy. Tablo: Yy, Yy, yy, yy.
b) Genotip oranı: 1 Yy : 1 yy (%50 Yy, %50 yy). Fenotip oranı: 1 yeşil : 1 sarı.
c) 240 × 1/2 = 120 sarı baklalı.
d) Sıfırdır. Sarı baklalı ebeveyn (yy) yalnızca y geni verebildiği için hiçbir yavru YY olamaz.

Question 3

Bir hayvanat bahçesinde, kardeşleri normal renkli olan beyaz tüylü ve kırmızı gözlü (albino) bir tavşan yavrusu doğuyor. Görevli veteriner, bu durumun yavrunun DNA'sındaki kalıcı bir değişiklikten kaynaklandığını ve bu değişikliğin ebeveynlerinin üreme hücreleriyle yavruya aktarıldığını söylüyor.

a) DNA'da meydana gelen bu tür kalıcı değişikliklere ne ad verilir? Tanımla.
b) Bu değişikliğe yol açabilecek üç etken yaz.
c) Albino tavşan ileride yavru yaparsa bu özellik yavrularına aktarılabilir m

Accepted Answer

a) Mutasyon: DNA'nın yapısında (genlerde ya da kromozomlarda) meydana gelen kalıcı değişikliklerdir.
b) Radyasyon (X ışınları, radyoaktif maddeler), Güneş'in morötesi (UV) ışınları, bazı kimyasal maddeler (bazı tarım ilaçları, sigara dumanındaki maddeler), ani sıcaklık değişimleri.
c) Evet. Değişikl

Question 4

Aşağıda canlılarda görülen bazı değişiklikler verilmiştir:

1. Yaz tatilinde güneşte kalan Ece'nin teninin bronzlaşması, kışın eski rengine dönmesi
2. Himalaya tavşanının soğuk ortamda büyüdüğünde kulak, burun ve ayak uçlarında siyah tüy çıkması
3. Radyasyona maruz kalan sirke sineklerinin kanatlarının kıvrık olması ve bu özelliğin yavrularında da görülmesi
4. Aynı genetik yapıdaki dişi bal arısı larvalarından arı sütüyle beslenenin kraliçe, diğerlerinin işçi arı olması
5. Anne ve babası normal

Accepted Answer

a) Mutasyon: 3, 5. Modifikasyon: 1, 2, 4.
b) Mutasyon DNA'nın yapısını değiştirir, modifikasyon değiştirmez (yalnızca genlerin işleyişini/görünüşü etkiler). Üreme hücrelerindeki mutasyonlar kalıtsaldır, modifikasyonlar kalıtsal değildir. Mutasyonla oluşan değişiklik kalıcıdır; modifikasyonda etken o

Question 5

Defne, katı basıncını incelemek için özdeş tuğlalar ve kalın bir sünger kullanıyor. Tuğlanın yüzeyleri büyük, orta ve küçük alanlıdır.

Deney 1: Bir tuğlayı süngerin üzerine sırasıyla büyük, orta ve küçük yüzeyleri üzerine koyuyor ve süngerin çökme derinliğini ölçüyor.
Deney 2: Bir tuğlayı büyük yüzeyi üzerine koyuyor; sonra üzerine ikinci bir özdeş tuğlayı aynı şekilde ekliyor ve çökme derinliğini yeniden ölçüyor.

a) Deney 1'de bağımsız, bağımlı ve kontrol edilen değişkenleri yaz.
b) Deney 1'd

Accepted Answer

a) Bağımsız: Tuğlanın süngere değen yüzeyinin alanı. Bağımlı: Süngerin çökme derinliği (basınç). Kontrol edilen: Tuğlanın ağırlığı, kullanılan sünger.
b) Küçük yüzey üzerine konduğunda. Ağırlık aynıyken yüzey alanı küçüldükçe basınç artar.
c) Yüzey alanı aynıyken ağırlık arttıkça basınç artar.
d) Pa

Question 6

Bir oto tamircisinde, ağır bir otomobil hidrolik bir kaldıraçla (krikoyla) kolayca yukarı kaldırılıyor. Tamirci, kaldıracın içinde sıvı yağ bulunduğunu ve küçük pistona uygulanan kuvvetin büyük pistonu yukarı ittiğini anlatıyor.

a) Hidrolik kaldıracın çalışmasını sağlayan ilkeyi (prensibi) adıyla yaz ve açıkla.
b) Bu sistemde neden gaz yerine sıvı kullanılır?
c) Aynı ilkeden yararlanan iki araç ya da sistem örneği daha yaz.
d) Otomobillerin lastiklerine belirli bir basınçta hava doldurulur. Bu,

Accepted Answer

a) Pascal prensibi (ilkesi): Kapalı bir kaptaki sıvıya uygulanan basınç, sıvının her noktasına ve kabın çeperlerine aynen (eşit büyüklükte) iletilir.
b) Sıvılar sıkıştırılamaz; bu yüzden uygulanan basıncı kayıpsız iletir. Gazlar sıkışabildiği için basıncı aynı biçimde iletemez.
c) Örnek: Otomobiller

Question 7

Bir öğrenci periyodik tablonun ilk üç periyodundaki bazı elementleri, tablodaki yerleriyle birlikte şöyle not etmiştir:

1A grubu: H (1. periyot), Li (2. periyot), Na (3. periyot)
2A grubu: Mg (3. periyot)
3A grubu: B (2. periyot), Al (3. periyot)
4A grubu: C (2. periyot), Si (3. periyot)
6A grubu: O (2. periyot), S (3. periyot)
7A grubu: F (2. periyot), Cl (3. periyot)
8A grubu: He (1. periyot), Ne (2. periyot), Ar (3. periyot)

Periyodik tabloda metaller ile ametalleri ayıran basamak biçimli b

Accepted Answer

a) Metal: Li, Na, Mg, Al. Yarımetal: B, Si. Ametal: H, C, O, S, F, Cl. Soygaz: He, Ne, Ar.
b) Metaller tablonun solunda (ve ortasında), ametaller sağında yer alır.
c) H, 1A grubunda olduğu hâlde metal değil ametaldir.

Question 8

Aşağıda günlük yaşamda gözlenen bazı olaylar verilmiştir:

1. Buzdolabından çıkarılan buzun erimesi
2. Şömine yakarken odunların yanarak küle dönüşmesi
3. Bahçe kapısındaki demirin zamanla paslanması
4. Şekerin çayda çözünmesi
5. Sütün mayalanarak yoğurda dönüşmesi
6. Bardağın düşüp kırılması
7. Kesilen elmanın havayla temas edince kararması

a) Bu olayları fiziksel değişim ve kimyasal değişim olarak sınıflandır.
b) Fiziksel değişim ile kimyasal değişim arasındaki temel farkı maddenin kimliği ba

Accepted Answer

a) Fiziksel: 1, 4, 6. Kimyasal: 2, 3, 5, 7.
b) Fiziksel değişimde maddenin yalnızca dış görünüşü, hâli ya da şekli değişir; kimliği (yapısı) değişmez. Kimyasal değişimde maddenin kimliği değişir ve farklı özelliklerde yeni maddeler oluşur.
c) Örnek: Şekerli çayın tadının tatlı olması şekerin hâlâ şe

Question 9

Elif, evdeki bazı maddelerin listesini çıkarıyor:

Limon suyu, sirke, sabun, yoğurt, çamaşır suyu, diş macunu, domates, lavabo açıcı, gazlı içecek, karbonat (yemek sodası)

a) Bu maddeleri asit ve baz olarak iki gruba ayır.
b) Elif'in midesi ekşidiğinde doktor ona mide asidini nötrleştiren bir ilaç öneriyor. Bu ilaç asidik mi bazik mi olmalıdır? Nedenini açıkla.
c) Bir çiftçi, asitliği fazla olan tarlasına sönmüş kireç (baz) serpiyor. Bu uygulamanın amacı nedir?

Accepted Answer

a) Asit: limon suyu, sirke, yoğurt, domates, gazlı içecek. Baz: sabun, çamaşır suyu, diş macunu, lavabo açıcı, karbonat (yemek sodası).
b) Bazik olmalıdır. Mide ekşimesi mide asidinin fazlalığından kaynaklanır; bazik ilaç fazla asidi nötrleştirir.
c) Topraktaki fazla asitliği azaltmak (nötrleştirmek

8. Sınıf Fen Bilimleri · 1. Dönem 2. Yazılı · Senaryo 1

9 soru · yaklaşık 40 dakika