11. Sınıf Biyoloji · 1. Dönem 1. Yazılı · MEB Örneği 2

Question 1

Bir nöronun aksonundaki bir noktada zar potansiyelinin uyarılma öncesi ve sonrasında zamanla değişimi aşağıdaki grafikte verilmiştir. Grafikte I, II, III ve IV ile gösterilen evreler bulunmaktadır.

a) I, II, III ve IV ile gösterilen evrelerin adlarını yazınız.
b) II ve III. evrelerde zarda hangi iyonların hangi yönde hareket ettiğini açıklayınız.
c) Uyarılma sonrası iyon dağılımının yeniden eski hâline getirilmesinde görev yapan yapıyı ve çalışma şeklini açıklayınız.

Accepted Answer

a) I: dinlenme (polarizasyon), II: depolarizasyon, III: repolarizasyon, IV: hiperpolarizasyon b) II: Na⁺ kanalları açılır, Na⁺ hücre içine girer. III: K⁺ kanalları açılır, K⁺ hücre dışına çıkar. c) Na⁺–K⁺ pompası ATP harcayarak 3 Na⁺'u dışarı, 2 K⁺'u içeri taşır.

Question 2

Bir trafik kazası geçiren ve beyninin farklı bölümleri etkilenen hastalarda doktorların gözlemleri aşağıda verilmiştir.
• Hasta 1: Yürürken dengesini sağlayamıyor, hareketleri arasında uyum (koordinasyon) bozuk.
• Hasta 2: Vücut sıcaklığı sürekli dalgalanıyor, açlık ve susama hissini düzenleyemiyor.
• Hasta 3: Solunum ritmi ve kalp atışında düzensizlikler görülüyor.
• Hasta 4: Söylenenleri anlıyor ancak düşündüklerini konuşarak ifade etmekte zorlanıyor.
Her hastada etkilenmiş olabilecek beyin bö

Accepted Answer

Hasta 1: beyincik Hasta 2: hipotalamus (ara beyin) Hasta 3: omurilik soğanı Hasta 4: beyin kabuğu (ön lobdaki konuşma merkezi)

Question 3

Bir sınava girmeden önce çok heyecanlanan Mira, kalbinin hızla çarptığını, avuç içlerinin terlediğini, nefes alıp verişinin hızlandığını ve iştahının kaçtığını fark etmiştir. Sınav haftası boyunca uzun süreli stres yaşayan Mira'nın kan şekerinin de normalden yüksek seyrettiği belirlenmiştir.
a) Sınav öncesinde görülen değişiklikleri sinir sistemi ve endokrin sistem bağlamında açıklayınız.
b) Uzun süreli streste kan şekerinin yükselmesinde etkili olan hormonu, salgılandığı bezi ve etkisini açıkla

Accepted Answer

a) Sempatik sinir sistemi etkinleşir; böbrek üstü bezinin öz bölgesinden adrenalin salgılanır: kalp atışı ve solunum hızlanır, terleme artar, sindirim yavaşlar. b) Kortizol; böbrek üstü bezinin kabuk bölgesinden salgılanır, kan şekerini yükseltir.

Question 4

Sıcak bir yaz gününde kısa sürede yaklaşık 2 litre su içen Zeynep, sonraki saatlerde çok sık tuvalete gittiğini ve idrarının renginin oldukça açık olduğunu fark etmiştir.
Zeynep'in vücudunda meydana gelen bu olayları vücudun su–tuz dengesini koruma mekanizmaları açısından açıklayınız.

Accepted Answer

Kanın osmotik basıncı düşer; hipotalamus bunu algılar ve ADH (antidiüretik hormon) salgısı azalır. Böbreklerde sudan geri emilim azalır, bol ve seyreltik idrar oluşur.

Question 5

28 yaşındaki bir kişide ataklar hâlinde ortaya çıkan görme bulanıklığı, kollarda ve bacaklarda uyuşma, kas güçsüzlüğü ve denge sorunları görülmektedir. Yapılan incelemede merkezî sinir sistemindeki bazı nöronların aksonlarını saran miyelin kılıfların hasar gördüğü belirlenmiştir.
Bu kişide görülen rahatsızlığın adını yazınız. Miyelin hasarının belirtilere nasıl yol açtığını açıklayarak rahatsızlığın nasıl tedavi edilebileceğini yazınız.

Accepted Answer

Multipl skleroz (MS) Miyelin hasarı impuls iletimini yavaşlatır ya da durdurur; görme, duyu ve hareket bozuklukları oluşur. Kesin tedavisi yoktur; atakları ve ilerlemeyi azaltan ilaçlar ile fizik tedavi uygulanır.

Question 6

Bir konserde sahneden gelen müzik sesi Deniz'in kulağına ulaşmaktadır.
a) Ses dalgalarının kulak kepçesinden beyne kadar izlediği yolu, geçtiği yapıları sırasıyla yazarak açıklayınız.
b) Ses titreşimlerinin sinirsel impulslara dönüştüğü yapıyı belirtiniz.
c) Uçak kalkarken kulakta oluşan basınç farkını gidermede görev yapan yapıyı ve bu yapının çalışmasını açıklayınız.

Accepted Answer

a) Kulak kepçesi → dış kulak yolu → kulak zarı → çekiç, örs, üzengi → oval pencere → salyangoz (iç kulak sıvısı) → Corti organı → işitme siniri → beyin kabuğundaki işitme merkezi b) Salyangozdaki Corti organı (tüylü reseptör hücreler) c) Östaki borusu: orta kulağı yutağa bağlar; yutkunma/esneme ile

Question 7

Göz muayenesinde Ece'ye aşağıdaki ışınsal çizgi tablosu gösterilmiştir. Tablodaki tüm çizgiler aynı kalınlık ve koyulukta olmasına rağmen Ece, dikey doğrultudaki çizgileri koyu ve net, yatay doğrultudaki çizgileri ise soluk ve bulanık gördüğünü söylemiştir. Ece'nin hem yakını hem uzağı biraz bulanık gördüğü de belirlenmiştir.

Buna göre Ece'de bulunabilecek göz kusurunun adını ve nedenini açıklayınız. Bu kusurun düzeltilmesinde kullanılan mercek çeşidini yazınız.

Accepted Answer

Astigmatizma. Kornea (ya da mercek) yüzeyinin eğriliği her doğrultuda aynı olmadığı için ışınlar retinada tek bir noktada odaklanamaz. Silindirik mercek kullanılır.

11. Sınıf Biyoloji · 1. Dönem 1. Yazılı · MEB Örneği 2

7 soru · yaklaşık 40 dakika