FB.7.2.1 · Kuvvet ve Enerjiyi Keşfedelim
Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için kuvvet uygulanması ve cismin kuvvet doğrultusunda yol alması gerektiğini; yapılan işin kuvvete ve kuvvet doğrultusunda alınan yola bağlı olduğunu deney ve gözlemlerden çıkarırsın.
Bilmen gerekenler
- Fiziksel anlamda iş için iki şart birlikte gerekir: cisme kuvvet uygulanmalı ve cisim bu kuvvetin doğrultusunda yol almalıdır.
- Kuvvet uygulandığı hâlde cisim hareket etmiyorsa ya da hareket kuvvete dik doğrultudaysa fiziksel anlamda iş yapılmaz (ör. ağır bir kutuyu sabit yükseklikte tutup beklemek).
- Yol aynıyken kuvvet artarsa iş artar; kuvvet aynıyken yol artarsa iş artar.
- Fiziksel anlamda yapılan işin birimi joule'dür (J).
- Günlük dilde "çok iş yaptım" demek, fiziksel anlamda iş yapıldığını göstermez; yorulmak iş yapıldığının kanıtı değildir.
Çözümlü örnek
Bir çiftçi, kuyudan su dolu bir kovayı ip yardımıyla yukarı çekiyor. Kova daha ağır olsaydı ve aynı yüksekliğe çekilseydi çiftçinin kova üzerinde yaptığı iş nasıl değişirdi? Nedenini açıkla.
Çözümü göster
Yapılan iş artardı. Daha ağır kovayı yukarı çekmek için daha büyük kuvvet uygulamak gerekir; kova yine aynı yüksekliğe, yani kuvvet doğrultusunda aynı yola çekildiğinden kuvvetin artması işi artırır.
Sık yapılan hatalar
- Kuvvet uygulanıp cisim hareket etmediğinde de iş yapıldığını sanmak (ör. duvarı itmek).
- Yorulmayı fiziksel anlamda iş ile karıştırmak.
- Birimleri karıştırmak: kuvvetin birimi newton, işin birimi joule'dür.
Bu kazanımdan sorular
Cevapların yalnızca bu tarayıcıda saklanır5 soru · yaklaşık 20 dakika
Süreli çözersen sayaç sıfıra inince deneme kendiliğinden biter; gerçek sınav gibi çalışırsın.